Źrenica to otwór, przez który do oka wpada światło. Źrenice zmieniają swoją wielkość w zależności od panującego oświetlenia. Zazwyczaj jednak pozostają sobie wzajemnie równe – kiedy jest inaczej, mamy do czynienia z anizokorią. Anizokoria, czyli nierówność źrenic to zjawisko, które może mieć różne przyczyny – od błahych po takie wymagające pilnej interwencji. Sprawdź, od czego biorą się nierówne źrenice i czy powinny niepokoić.
Co to jest anizokoria?
Anizokoria to nierówność źrenic, która występuje, gdy jedna z nich jest szersza niż druga. Zwykle źrenice są symetryczne, równej wielkości i reagują na światło jednocześnie, a ich średnica zazwyczaj nie przekracza 4 milimetrów. W przypadku anizokorii ich wielkość się różni, a reakcja na światło może być niesymetryczna, opóźniona lub występować tylko w jednym oku.
Objawy anizokorii
Poza różnicą wielkości źrenic, do objawów anizokorii zalicza się również:
- bóle głowy,
- opadającą powiekę,
- bóle gałki ocznej,
- światłowstręt,
- problemy z ostrością widzenia,
- sztywność karku,
- zaburzenia świadomości.
Przyczyny anizokorii
Warto zaznaczyć, że jeśli wyżej wymienione symptomy nie występują, a jedyną oznaką anizokorii jest nierówność źrenic, nie musi to wzbudzać obaw. U około 20% zdrowych osób na świecie można zaobserwować niewielką asymetrię szerokości źrenic, zwykle wynoszącą około 0,6 mm, której nasilenie może się zmieniać. Jednak potencjalnie niepokojące mogą być przyczyny takie jak te spowodowane przez zaburzenia wrodzone, nabyte, przewlekłe, jak również te spowodowane przez nagłe stany neurologiczne. Wśród nich wymienia się:
Zespół Hornera to problem neurologiczny, który polega na uszkodzeniu drogi współczulnej nerwu łączącego mózg z okiem. Ten rzadki zespół objawia się zapadnięciem gałki ocznej, brakiem potliwości po jednej stronie twarzy i zawężeniem jednej ze źrenic. Niestety, obecnie nie istnieje lek, który mógłby całkowicie wyleczyć tę chorobę. Jednak lekarz może zastosować różne metody leczenia, dostosowane do jej przyczyny, które mogą pomóc złagodzić objawy.
– Urazy głowy.
Jeśli anizokoria wystąpi u pacjenta po poważnym urazie głowy, może wynikać z krwawienia nadtwardówkowego. Nagromadzona krew zwiększa ciśnienie wewnątrzczaszkowe, co prowadzi do przemieszczenia struktur mózgu względem
kości czaszki.
– Tętniaka.
Przyczyną anizokorii może być obecność tętniaka tętnicy łączącej tylnej mózgu. U pacjenta występuje wtedy porażenie nerwu okoruchowego spowodowane naciskiem poszerzonego naczynia na nerw czaszkowy, co znacznie upośledza jego funkcje. Tym samym u chorego może wystąpić nierówność źrenic, opadanie powieki i specyficzny rodzaj bólów głowy.
– Silne migreny.
Napadowe, nawracające i bardzo silne bóle głowy to migreny. Ich przyczyną mogą być m.in. silny stres lub zmiany hormonalne. Często towarzyszą im dodatkowe objawy, w tym zaburzenia widzenia, np. mroczki przed oczami: jak w przypadku migreny z aurą. Może również wystąpić anizokoria, jednak asymetria źrenic zazwyczaj ustępuje wraz z końcem ataku bólowego.
– Uraz oka.
Nierówność źrenic może wystąpić również u pacjentów po silnych, tępych urazach oka, w wyniku którego uszkodzone zostały włókna nerwowe.
– Zespół Adiego.
Zespół Adiego to choroba, w wyniku której występuje brak odruchów mięśniowych. U pacjentów z Zespołem Adiego obserwuje się szeroką i nieregularną źrenicę, która powoli reaguje na bodziec światła.
Anizokoria u dzieci
Jak już wspomnieliśmy, anizokoria może być również wrodzona – fizjologiczna. Zazwyczaj jest zauważalna już u dzieci. Jeżeli poza nierównością źrenic u dziecka nie występują żadne inne niepokojące objawy, to nie ma powodów do obaw. Co więcej – w takim przypadku lekarze odstępują od diagnostyki, aby nie narażać dziecka na możliwe skutki uboczne przeprowadzanych badań. Najczęściej występuje ona u maluchów, które mają heterochromię (dwukolorowe tęczówki) lub nakrapiane tęczówki.
Anizokoria i towarzyszące jej objawy budzące obawy
Inaczej należy postąpić, gdy pojawią się alarmujące symptomy takie jak te wymienione przez nas wcześniej. W takiej sytuacji niezwłocznie należy skonsultować się z lekarzem. U niemowląt anizokoria w połączeniu z bólem lub zaczerwienieniem może wskazywać na infekcję, niedotlenienie okołoporodowe bądź uraz oka. Natomiast u starszych dzieci nierówność źrenic po wcześniejszym urazie również może stanowić zagrożenie; anizokoria może być też objawem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
Leczenie anizokorii
Do lekarza należy zgłosić się, gdy anizokorii towarzyszą dodatkowe objawy, a także wtedy, gdy asymetria źrenic pojawia się nagle. W takim przypadku wymaga ona pilnej interwencji specjalisty, ponieważ może być sygnałem tętniaka lub innego poważnego schorzenia stanowiącego zagrożenie życia. Warto jednak pamiętać, że jest to najgroźniejszy scenariusz, dlatego nie należy od razu wpadać w panikę, lecz skonsultować się z lekarzem w celu dokładnej diagnostyki.
Leczenie anizokorii zależy od jej przyczyny, ponieważ sama w sobie jest objawem toczącego się w organizmie procesu chorobowego. Lekarz może zlecić szereg badań diagnostycznych, takich jak:
- badanie dna oka,
- rezonans magnetyczny,
- tomografia komputerowa,
aby określić źródło problemu. Istotne jest również przeprowadzenie podstawowych badań neurologicznych, które pozwolą ocenić funkcjonowanie nerwów czaszkowych i wykluczyć ewentualne schorzenia neurologiczne.
Podsumowywując, anizokoria to stan, w którym występuje nierówność wielkości źrenic. Może mieć różne przyczyny, od naturalnej asymetrii, przez wady refrakcji, po poważne schorzenia, takie jak tętniak czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Jeśli anizokoria nie pojawiła się nagle i nie towarzyszą jej inne niepokojące objawy, nie ma powodów do obaw. W przypadku wystąpienia dodatkowych symptomów lub nagłej zmiany, warto niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.
Bibliografia:
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/lista/87028,kiedy-roznica-wielkosci-zrenic-swiadczy-o-chorobie
https://podyplomie.pl/okulistyka/31824,zespol-hornera?srsltid=
https://www.bezokularow.pl/poradnik/zespol-adiego-co-to-za-choroba
