Światowa Organizacja Zdrowia WHO szacuje, że pod koniec 2025 roku na cukrzycę chorować będzie 300 mln ludzi. Aż 100 mln dotkniętych będzie retinopatią cukrzycową, inaczej nazywaną cukrzycową chorobą oczu. Dane te obrazują jaką skalę ma problem oraz potwierdzają, że cukrzyca wciąż jest główną przyczyną utraty wzroku. 

Retinopatia cukrzycowa – co to i jakie są jej rodzaje?

Najogólniej mówiąc, retinopatia cukrzycowa to patologiczne zmiany siatkówki oka pojawiające się w przebiegu cukrzycy. Hiperglikemia, czyli podwyższone stężenie cukru we krwi, prowadzi do zwiotczenia ścian naczyń krwionośnych, co skutkuje wybrzuszaniem się ich, tworząc mikrotętniaki. Osłabione już ściany naczynia zaczynają następnie przeciekać, tworząc mikrowylewy. Prowadzi to do  niedotlenienia siatkówki oka.

W wyniku niedotlenienia organizm rozpoczyna proces neowaskularyzacji, czyli tworzenia nowych naczyń krwionośnych. Niestety są one nieprawidłowo zbudowane i słabe, przez co mają większą tendencję do pękania i krwawień.

Retinopatię cukrzycową podzielić można na trzy rodzaje: nieproliferacyjną, przedproliferacyjną oraz proliferacyjną.

Retinopatia nieproliferacyjna

Rozwija się na skutek utraty elastyczności ścian naczyń krwionośnych, które łatwo ulegają deformacji. Charakterystyczne dla niej są powstające mikrotętniaki. Stan ten nie wpływa znacznie na wzrok, jednak powinien być regularnie monitorowany, ponieważ może prowadzić do retinopatii proliferacyjnej. Początkowym objawem może być lekkie pogorszenie widzenia.

Retinopatia przedproliferacyjna

W tym rodzaju retinopatii cukrzycowej, na dnie oka widoczne są zarówno mikrotętniaki, jak i martwe obszary siatkówki. Powstają one na skutek braku dopływu krwi i niedotlenienia. Pojawia się również obrzęk i krwawienie siatkówki, co prowadzi do pogorszenia widzenia. Na tym etapie zastosować można laserowanie siatkówki, które niszczy uszkodzone naczynia krwionośne.

Retinopatia proliferacyjna

Jest to najgroźniejsze i najbardziej zaawansowane stadium retinopatii cukrzycowej. Dochodzi do zamknięcia dużych naczyń krwionośnych, co prowadzi do procesu neowaskularyzacji, inaczej zwanego nowotworzeniem. Na jego skutek powstają nowe naczynia, które w teorii mają dostarczać krew do niedotlenionych fragmentów siatkówki oka. Niestety ich nieprawidłowa budowa sprawia, że często ulegają pęknięciom, co prowadzi do wystąpienia krwawień do ciała szklistego, czyli do środka oka. Skutkuje to tworzeniem zrostów ciała szklistego z siatkówką, a to może powodować odwarstwienie siatkówki. 

 

Retinopatia cukrzycowa – objawy 

Retinopatia cukrzycowa to schorzenie, które prowadzić może nawet do utraty wzroku. Niestety w początkowej fazie najczęściej jest bezobjawowa. Pierwsze objawy występują u większości osób dopiero po około 8-10 latach trwania cukrzycy. Po około 20-25 latach dotyczą już ponad połowy pacjentów. Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości należą:

 

• przemijające, nieostre widzenie
• słabsze widzenie w ciemności
• nagła bezbólowa utrata wzroku
• mroczki przed oczami 

Retinopatia cukrzycowa – przyczyny 

Retinopatia cukrzycowa jest powikłaniem cukrzycy. Z tego powodu jej główną przyczyną jest niewyrównany poziom cukru, a konkretnie jego przewlekłe, wysokie stężenie we krwi. Poza tym do czynników ryzyka kwalifikują się również nadciśnienie tętnicze oraz duże stężenie lipidów.
Inne czynniki wpływające na wystąpienie retinopatii cukrzycowej to:

• okres ciąży, u kobiet chorych na cukrzycę
• palenie tytoniu
• otyłość
• uwarunkowania genetyczne
• okres dojrzewania u osób z cukrzycą

 

Retinopatia cukrzycowa – diagnostyka

W przypadku cukrzycy typu 2 retinopatia cukrzycowa często obecna jest już w momencie rozpoznania choroby. Z tego też powodu, osoby, z rozpoznaną cukrzycą powinny niezwłocznie udać się na badanie okulistyczne. Osoby z cukrzycą typu 1 powinny odbyć badanie w pierwszych 5 latach trwania choroby.

W celu rozpoznania i określenia stopnia retinopatii cukrzycowej, specjaliści wykonują angiografię fluoresceinową. Pozwala ona na dokładne zbadanie naczyń krwionośnych z tyłu gałki ocznej. Następnie wykonuje się OCT, czyli optyczną koherentną tomografię, która określa czy pacjent posiada obrzęk plamki żółtej i umożliwia ocenę stanu siatkówki. Specjalistycznym badaniom towarzyszy podstawowa kontrola wzroku oraz ocena przedniego i tylnego odcinka oka. 

 

Retinopatia cukrzycowa – leczenie

Po wykonaniu precyzyjnych badań diagnostycznych, specjalista dobiera odpowiedni sposób leczenia. Główną metodą leczenia jest wyrównanie stężenia cukru oraz lipidów we krwi, a także uzyskanie odpowiednich wartości ciśnienia tętniczego.

Bardziej zaawansowane stadia retinopatii cukrzycowej podlegają specjalistycznym zabiegom. 
Najczęściej stosowane metody to:

 

• fotokoagulacja laserowa siatkówki – niszczenie martwych obszarów siatkówki poprzez jej ekspozycję na laser
• witrektomia –  usunięcie ciała szklistego, zapewniające prawidłowe ułożenie siatkówki 
• leczenie farmakologiczne zastrzykami do ciała szklistego – aplikowane leki anty-VEGF hamują czynnik wzrostu śródbłonka naczyń odpowiedzialny za obrzęk i retinopatię proliferacyjną