Soczewki kontaktowe to wynalazek, który całkowicie zmienił sposób, w jaki ludzie korygują swoje wady wzroku. Odpowiedź na pytanie – kto wynalazł soczewki kontaktowe? – nie jest prosta. Nie można przypisać tego osiągnięcia jednej osobie. W tym artykule zgłębimy historię wynalezienia soczewek kontaktowych. Przedstawimy ważne postacie i momenty, które przyczyniły się do rozwoju tej przełomowej technologii. 

Pierwsze koncepcje soczewek kontaktowych

Podróż w czasie, w kierunku wynalezienia soczewek kontaktowych rozpoczyna się w 1508 roku od Leonarda da Vinci, który zaproponował koncepcję korekcji wzroku poprzez bezpośredni kontakt rogówki z wodą. Chociaż jego pomysły były bardziej teoretyczne niż praktyczne, ustanowiły one fundament pod dalsze badania nad korekcją wzroku. Następnie, w 1636 roku, René Descartes, zafascynowany pomysłem Da Vinci, przedstawił teorię soczewek pokrywających rogówkę. Opracował on projekt szklanej fiolki wypełnionej wodą umieszczanej bezpośrednio na oku​​.

Thomas Young i przełomowe projekty

Znaczącym krokiem w stronę współczesnych soczewek kontaktowych był eksperyment Thomasa Younga z 1801 roku. Young zainspirowany pracami poprzedników, podjął próbę stworzenia urządzenia, które pozwoliłoby na bezpośrednią korekcję wad wzroku poprzez aplikację bezpośrednio na powierzchnię oka. Była to mała rurka wypełniona wodą, której celem było symulowanie działania soczewki kontaktowej przez zmianę sposobu refrakcji światła w oku​​. Pomimo, że projekt Younga nie przypominał współczesnych soczewek kontaktowych ani pod względem formy, ani funkcji, jego prace miały fundamentalne znaczenie. Young był prekursorem w wykorzystaniu bezpośredniego kontaktu z rogówką do korygowania wad wzroku, otwierając nowe możliwości w okulistyce.

Soczewki kontaktowe ze szkła – początek ery korekcji wzroku

W historii rozwoju soczewek kontaktowych, szczególną rolę odegrały te wykonane z dmuchanego szkła. Znaczącą postacią, która wprowadziła ideę szklanych soczewek kontaktowych w praktykę, był August Müller, niemiecki student medycyny. W 1887 roku Müller samodzielnie skonstruował i zastosował na swoich oczach szklane soczewki kontaktowe w celu korekcji krótkowzroczności. Pierwsze prototypy pokrywały całą przednią część oka, co znacznie ograniczało przepływ tlenu do rogówki, powodując dyskomfort i ryzyko uszkodzenia oka. Dodatkowo, ciężar szkła sprawiał, że ich noszenie przez dłuższy czas było trudne i niekomfortowe. Pomimo wielu ograniczeń, prace Müllera stanowiły podwaliny dla przyszłych innowacji w dziedzinie soczewek kontaktowych. Dowiedz się, czy noszenie soczewek jest bolesne.

Twórca pierwszych soczewek kontaktowych wykonanych z plastiku

W XX wieku nastąpił przełom dzięki wprowadzeniu plastiku do produkcji soczewek. Pierwsze soczewki z dodatkiem plastiku pojawiły się w 1936 roku, natomiast pierwsze w pełni plastikowe soczewki kontaktowe zostały stworzone w 1940 roku. To wtedy właściwie zaczęła się nowoczesna era soczewek kontaktowych​​.

W 1947 roku Kevin Tuohy opracował soczewkę kontaktową zakrywającą jedynie rogówkę, a nie całą gałkę oczną. Jest on uznawany za jednego z pionierów nowoczesnych, twardych soczewek kontaktowych. Jego wynalazek był dużym krokiem naprzód w stosunku do wcześniejszych modeli, zapewniając większy komfort noszenia. Mimo że te soczewki miały jeszcze pewne ograniczenia, takie jak nieprzepuszczalność tlenu, były znacznie wygodniejsze od wcześniejszych szklanych prototypów​​.

Rewolucja miękkich soczewek kontaktowych

Przełom w technologii soczewek kontaktowych nastąpił w latach 60. XX wieku dzięki wynalazkowi miękkich soczewek. Kluczową postacią w tej rewolucji był czeski chemik Otto Wichterle, który wspólnie z Drahoslavem Limem, opracował metodę produkcji miękkich soczewek kontaktowych z przezroczystego hydrożelu, znanego jako HEMA. To odkrycie było możliwe dzięki wykorzystaniu nowatorskiego materiału, który zapewniał elastyczność i miękkość, a co za tym idzie – znacznie większy komfort noszenia w porównaniu do wcześniejszych, twardych modeli. Pomimo początkowego entuzjazmu, Wichterle i Lim napotkali na liczne wyzwania, w tym problemy z odwodnieniem soczewek oraz ich ograniczone właściwości optyczne. Zajęło kilka lat, zanim udało się wprowadzić te soczewki na rynek. Pierwsze miękkie soczewki kontaktowe zostały oficjalnie zaprezentowane w 1971 roku, po dokonaniu niezbędnych udoskonaleń, które poprawiły ich właściwości użytkowe​​.

Zastanawiasz się nad odpowiednimi soczewkami dla siebie? Sprawdź nasz poradnik, jakie soczewki kontaktowe wybrać.

Nowoczesne soczewki kontaktowe

Rozwój miękkich soczewek nie zatrzymał się na hydrożelu. Kolejnym krokiem było wprowadzenie materiałów silikonowo-hydrożelowych, które zadebiutowały na rynku w 1999 roku za sprawą firm Bausch&Lomb oraz Ciba Vision (teraz Alcon). Materiały te charakteryzują się doskonałą przepuszczalnością tlenu i zapewniają lepsze dotlenienie rogówki. 

Dzisiejszy rynek soczewek kontaktowych oferuje szeroki wybór miękkich soczewek, w tym modele jednodniowe, dwutygodniowe, miesięczne, a nawet soczewki przeznaczone do ciągłego noszenia. Producenci konkurują w opracowywaniu coraz to nowszych rozwiązań mających na celu zwiększenie komfortu użytkowania, poprawę właściwości optycznych oraz zapewnienie zdrowia oczu noszących je osób.

Bibliografia:
https://www.bezokularow.pl/poradnik/kto-wynalazl-soczewki-kontaktowe
John Dreyer, History of Contact Lenses: When, Who, Where And Why Explained, 2016.