Odłączenie ciała szklistego to proces polegający na oddzieleniu żelowej substancji wypełniającej wnętrze oka od jego siatkówki. Najczęściej jest to naturalny efekt starzenia się organizmu i, co interesujące, zazwyczaj nie wymaga interwencji medycznej. Dowiedz się, na czym dokładnie polega to zjawisko i jakie kroki podjąć, gdy zauważysz jego objawy. Sprawdź!

Odłączenie ciała szklistego – co to znaczy?

Ciało szkliste to przezroczysta, galaretowata struktura, która wypełnia tylną część gałki ocznej. Nadaje kształt oku – stanowi aż 80% jego objętości. Jest zlokalizowana między soczewką a siatkówką i ma za zadanie chronić wewnętrzne struktury oka przed uszkodzeniami. W skład tej substancji wchodzi przede wszystkim:

• woda, 
• kwas hialuronowy, 
• kolagen.

Wśród struktur, które są zabezpieczane przez ciało szkliste jest siatkówka. To przezroczysta, cienka błona, składająca się z 10 warstw komórek fotoreceptorowych. Wyściela wnętrze oka i odpowiada min. za prawidłową ostrość widzenia. 

Gdy wydarzy się sytuacja, w której ciało szkliste odłączy się od powierzchni siatkówki w tylnym odcinku oka, można mówić o tylnym odłączeniu ciała szklistego (podstawa ciała szklistego ze względów anatomicznych nie może ulec odłączeniu, dlatego od siatkówki oddziela się tylko jego tylna część). 

Dlaczego ciało szkliste może się odłączyć?

Zazwyczaj odłączenie ciała szklistego ma miejsce w wyniku procesu starzenia się organizmu. Wraz z upływem lat ciało szkliste zmienia swoją konsystencję – staje się coraz bardziej płynne. Wraz z wiekiem dochodzi do utraty kwasu hialuronowego, co prowadzi do zmian w strukturze ciała szklistego oka. W wyniku tego, włókna kolagenowe zaczynają oddziaływać ze sobą elektrostatycznie, co wpływa na obkurczenie się struktury ciała szklistego – a w konsekwencji do jego oderwania. 

Formy odłączenia ciała szklistego

Odłączenie ciała szklistego może przybierać postać ostrą lub przewlekłą (łagodną).

Forma ostra

Ostre odłączenie ciała szklistego rozwija się nagle i prowadzi do całkowitego odłączenia się ciała szklistego w bardzo krótkim czasie, praktycznie natychmiastowo. 

Przewlekłe odłączenie ciała szklistego

Ostre odłączenie ciała szklistego na szczęście ma miejsce rzadko. Dużo częściej, bo aż w około 90% przypadków obserwuje się formę przewlekłą. Polega ona na tym, że szklistka (ciało szkliste) odłącza się od siatkówki powoli i stopniowo, a proces ten może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. 

Objawy odłączenia ciała szklistego

Szacuje się, że odłączenie ciała szklistego występuje u ponad 60% osób po 80. roku życia, a ryzyko jego wystąpienia jest wyższe u osób, które przebyły operację zaćmy. Niezależnie od tego, jak zaawansowany jest stopień przebiegu odłączenia, do jego typowych objawów należą zaburzenia widzenia, w tym:

– Intensywne błyski światła, czyli różnego rodzaju błyskawice czy inne formy światła, które czasami mogą przypominać nawet flesz z aparatu. Występują w wyniku stymulacji światłoczułych receptorów siatkówki, które wysyłają do mózgu nierzeczywiste bodźce. 

– Męty i mroczki przed oczami. Męty to małe, ciemne plamki, smugi lub kropki, które pojawiają się w polu widzenia. Często są one bardziej zauważalne na jasnym tle, na przykład podczas patrzenia na jasne niebo lub ścianę. Mroczki to większe, ciemniejsze obszary, które mogą zasłaniać część widzenia, sprawiając wrażenie, jakby coś przesłaniało obraz. 

– Krwotok do ciała szklistego. Może mieć on miejsce w wyniku ostrego odłączenia szklistki. Gdy wystąpi, należy jak najszybciej skonsultować się z okulistą. 

Co zrobić, gdy wystąpią objawy odłączenia ciała szklistego?

W przypadku odłączenia ciała szklistego może pojawić się również ubytek w polu widzenia, który jest równie poważnym objawem, jak krwotok. Gdy do niego dojdzie, konieczna jest niezwłoczna wizyta u lekarza. Inne objawy, takie jak męty, błyski świetlne czy smugi, również wymagają konsultacji okulistycznej, choć niekoniecznie muszą wiązać się z tak pilną interwencją. Diagnoza odłączenia ciała szklistego stawiana jest przez lekarza zazwyczaj na podstawie badania dna oka. 

Leczenie odłączenia ciała szklistego

Po diagnozie lekarz wydaje odpowiednie zalecenia. Na ten moment nie ma skutecznych metod leczenia odłączenia ciała szklistego – dobrą wiadomością jest za to to, że zazwyczaj leczenie nie jest konieczne. Schorzenie to w większości przypadków nie utrudnia znacznie codziennego funkcjonowania, ponieważ gdy ciało szkliste całkowicie odłączy się od siatkówki, to zaburzenia widzenia przestają doskwierać, stają się praktycznie niezauważalne. Jeśli jednak zostanie zdiagnozowana u Ciebie ostra forma tego problemu, powinieneś ograniczyć wysiłek fizyczny i starać się nie podejmować wysiłkowych aktywności.  

Każda osoba u której wystąpi odłączenie szklistki powinna pamiętać o samokontroli. Jeśli pojawią się jakieś niepokojące objawy, wskazujące na to, że siatkówka uległa rozdarciu, konieczna jest szybka interwencja lekarza.

Przyczyny odłączenia ciała szklistego

Czy możliwe jest, by uniknąć odłączenia ciała szklistego? Jakie są jego przyczyny?

Niestety, ale nie ma jednoznacznego sposobu, który pozwoliłby na uniknięcie tego problemu. Zazwyczaj pojawia się on wraz z wiekiem, więc to właśnie starsze osoby znajdują się w grupie ryzyka. Inną swego rodzaju przyczyną jest krótkowzroczność: według badań, u osób krótkowzrocznych odłączenie ciała szklistego może wystąpić aż o 10 lat wcześniej niż u osób widzących prawidłowo. 

Odłączenie ciała szklistego, choć brzmi nieco strasznie, wcale nie musi takie być. To jeden z wielu problemów związanych z wiekiem, który jest naturalny – a w łagodnej postaci nie stanowi większego problemu i nie utrudnia codziennego życia, zatem nie trzeba się go obawiać. Jeśli jednak wzbudza w Tobie niepokój – poproś swoje specjalistę o to, by jeszcze dokładniej wyjaśnił Tobie, czym dokładnie jest odłączenie ciała szklistego. 

Bibliografia:

https://leczeniemetow.pl/czy-mety-zagrazaja-widzeniu
https://www.wokularach.pl/blog/odlaczenie-ciala-szklistego
https://www.bezokularow.pl/poradnik/odlaczenie-ciala-szklistego-w-oku
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysiatkowki/95521,tylne-odlaczenie-ciala-szklistego