Soczewki kontaktowe całkowicie zmieniły sposób, w jaki ludzie z wadami wzroku doświadczają świata. Jednakże, historia ich wynalezienia jest skomplikowana i nie do końca jednoznaczna. W tym artykule przyjrzymy się historii soczewek kontaktowych – od ich wczesnych koncepcji po przełomowe wynalazki, które umożliwiły ich codzienne używanie.

Pierwsze soczewki kontaktowe – koncepcja

Soczewki kontaktowe, choć mogą wydawać się nowoczesnym wynalazkiem, mają swoje korzenie już w XVI wieku. Leonardo da Vinci w 1508 roku jako pierwszy zaproponował pomysł, który ostatecznie doprowadził do rozwoju soczewek kontaktowych. W swoim dziele Kodeks wzroku (Codex of the eye, Manual D) opisał metodę bezpośredniej zmiany mocy optycznej rogówki poprzez zanurzenie głowy w misce z wodą lub noszenie wodnej półkuli szklanej na oku. Jednak jego pomysły były zbyt nowatorskie na tamte czasy i nie nadawały się do praktycznego zastosowania.

Kolejnym ważnym krokiem w rozwoju soczewek kontaktowych była praca francuskiego filozofa Kartezjusza. W 1636 roku zaproponował on umieszczenie soczewki na końcu rurki wypełnionej wodą, umieszczanej bezpośrednio na rogówce. Wyjaśnił, że woda musi dotykać tylko rogówki, a nie całego oka. Jednak ta koncepcja również okazała się niepraktyczna.

 

Pierwsze próby wynalezienia soczewek kontaktowych

Thomas Young, wczesny XIX-wieczny naukowiec, posunął koncepcję soczewek dalej, projektując w 1801 roku krótką tubę wypełnioną częściowo wodą, zakończoną soczewką z mikroskopu. Choć jego design był bardziej zaawansowany, nadal był to model eksperymentalny i daleki od praktycznego użycia.

Pierwsze praktyczne próby stworzenia soczewek kontaktowych dzisiaj podjął John Herschel w 1827 roku. Zaproponował wykonanie formy z ludzkich oczu. Jego pomysł na szklane soczewki wypełnione żelatyną nie wyszedł jednak poza fazę projektową. Dopiero ponad 50 lat później ktoś faktycznie wyprodukował takie soczewki.

Pierwsze praktyczne soczewki kontaktowe

Konstrukcją i dopasowaniem pierwszej udanej soczewki kontaktowej zajął się niemiecki okulista Adolf Gaston Eugen Fick w 1888 roku. Soczewki kontaktowe były wykonane z ciężkiego dmuchanego szkła i miały około dwóch centymetrów średnicy. Były niewygodne w noszeniu i nie przepuszczały tlenu do oka, co oznaczało, że ludzie mogli je bezpiecznie nosić tylko przez krótki czas.

W latach 30. XX wieku amerykański optometrysta William Feinbloom wprowadził innowacyjne podejście do projektowania soczewek. Feinbloom, eksperymentując z różnymi materiałami, stworzył soczewkę wykonaną z tworzywa sztucznego. Był to znaczący postęp, biorąc pod uwagę, że wcześniejsze projekty soczewek były oparte głównie na szkle. Soczewki Feinblooma miały istotne ograniczenia. Ich głównym problemem było to, że pokrywały one całą powierzchnię gałki ocznej, co ograniczało dostęp tlenu do rogówki. 

Przełom nastąpił w 1948 roku dzięki Kevinowi Tuohy, który opracował soczewki rogówkowe o mniejszej średnicy, co poprawiło dotlenienie oka i ułatwiło dopasowanie. Były to pierwsze soczewki twarde.

 

Wynalezienie soczewek miękkich

Kluczowym momentem w rozwoju współczesnych soczewek była innowacja z 1963 roku. Czechosłowaccy naukowcy, Otto Wichterle i Drahoslav Lim, opatentowali metodę produkcji miękkich soczewek kontaktowych z materiału znanego jako HEMA. Przed wprowadzeniem soczewek miękkich, większość dostępnych soczewek była twarda i sprawiała dyskomfort w noszeniu. Wynalezienie soczewek miękkich było ważnym momentem, który zapoczątkował nową erę w korekcji wad wzroku. Przez ich elastyczność, wygodę i poprawę jakości widzenia, szybko zyskały popularność na całym świecie. To przełomowe odkrycie otworzyło drzwi do dalszych badań i rozwoju w dziedzinie optyki okulistycznej, prowadząc do stworzenia jeszcze bardziej zaawansowanych rodzajów soczewek kontaktowych.

 

Rozwój współczesnych soczewek

Od lat 70. XX wieku nastąpił dynamiczny rozwój w zakresie materiałów używanych do produkcji soczewek. W 1995 roku wprowadzono soczewki jednodniowe, które ograniczały ryzyko infekcji oka. Ta innowacja pozwoliła na znaczne ułatwienie w utrzymaniu higieny soczewek i ich użytkowania.

W 1999 roku firmy Bausch&Lomb oraz Ciba Vision niezależnie od siebie zaprezentowały soczewki wykonane z nowych materiałów, które znacznie polepszyły jakość i komfort noszenia. Te innowacje obejmowały wykorzystanie silikonu i hydrożelu, co umożliwiło lepsze przepuszczanie tlenu przez soczewkę.

Od tego czasu soczewki kontaktowe przeszły wiele ulepszeń. Dzisiaj soczewki kontaktowe są dostosowane do indywidualnych potrzeb użytkowników i są dostępne w różnych rodzajach, w tym jednodniowe, wielokrotnego użytku, twarde i miękkie. Zastanawiasz się, jakie soczewki kontaktowe wybrać? Sprawdź nasz inny artykuł.

Kiedy wynaleziono soczewki kontaktowe?

Datowanie dokładnego momentu wynalezienia soczewek kontaktowych jest trudne, głównie ze względu na złożoną i wielowątkową historię ich rozwoju. Pierwsze teoretyczne koncepcje soczewek kontaktowych pojawiły się już w renesansie, w pracach Leonarda da Vinci. Jednakże były to jedynie teoretyczne rozważania, nie przekształcone w praktykę.

Przełom w praktycznym rozwoju soczewek nastąpił znacznie później. Uznaje się, że pierwsze soczewki kontaktowe, choć nadal w bardzo wczesnej formie, zostały opracowane w pierwszej połowie XX wieku. Kluczowy moment to lata trzydzieste, kiedy to William Feinbloom opracował prototyp soczewki z tworzywa sztucznego. Następnie w 1948 roku, Kevin Tuohy wynalazł soczewki rogówkowe, które były już bardziej zbliżone do współczesnych wersji.

Nie jesteśmy w stanie wskazać jednej konkretnej daty czy nazwiska jako punktu zwrotnego w historii soczewek kontaktowych. Istotne momenty w ich rozwoju przypadały na różne epoki i były dziełem wielu osób. Każdy z nich wnosi coś istotnego do ich ewolucji, przechodząc od teoretycznych koncepcji do praktycznych rozwiązań.

 

Bibliografia:
https://www.allaboutvision.com/contacts/faq/when-invented.htm
https://www.bezokularow.pl/poradnik/kto-wynalazl-soczewki-kontaktowe