Wzrok to jeden z najważniejszych zmysłów, a wszelkie zmiany i problemy zdrowotne związane z oczami mogą budzić niepokój. Jednym z problemów jest bielmo na oku. Co to jest i jakie są jego przyczyny? Jakie kroki można podjąć, aby zapobiec powstawaniu bielma lub jak skutecznie leczyć tę chorobę? W tym artykule szczegółowo omówimy te zagadnienia.

Co to jest bielmo na oku?

Bielmo na oku to zmętnienie rogówki, czyli przezroczystej części oka, która pokrywa przednią powierzchnię gałki ocznej. Rogówka pełni kluczową rolę w procesie widzenia – umożliwia światłu przechodzenie do siatkówki. Gdy dochodzi do jej uszkodzenia, światło nie może swobodnie się przedostawać, a to skutkuje zaburzeniami widzenia, a nawet częściową utratą wzroku. Bielmo może wyglądać jak biała, mleczna plama, która nie tylko wpływa na wygląd oka, ale przede wszystkim na jakość widzenia.

Bielmo na oku – przyczyny

Bielmo na oku może powstawać z wielu różnych powodów. Poniżej przedstawiamy najczęstsze czynniki, które prowadzą do powstawania bielma.

1. Urazy mechaniczne

Najczęstszą przyczyną bielma na oku są urazy mechaniczne. Delikatna struktura rogówki jest bardzo podatna na uszkodzenia, nawet te pozornie niewielkie. Zranienia spowodowane przez ostre przedmioty, drobne zadrapania czy obecność ciała obcego w oku, jak np. drobiny piasku, mogą prowadzić do poważnych komplikacji. Kiedy dochodzi do przerwania ciągłości powierzchni rogówki, organizm uruchamia procesy naprawcze, które mogą prowadzić do tworzenia się blizn. 

2. Infekcje

Kolejną przyczyną bielma są infekcje oka, które mogą mieć różne podłoże: bakteryjne, wirusowe czy grzybicze. Jednym z najbardziej niebezpiecznych schorzeń w tej kategorii jest opryszczkowe zapalenie rogówki wywoływane przez wirus HSV. Infekcja ta może prowadzić do poważnych zmian zapalnych, które bez odpowiedniego leczenia skutkują bliznowaceniem tkanki rogówki i jej zmętnieniem. 

3. Choroby wrodzone i genetyczne

Niektóre wady wrodzone, takie jak zespół Petersa, mogą prowadzić do poważnych zaburzeń strukturalnych oka, w tym nieprawidłowego rozwoju rogówki. Zmiany te mogą być widoczne już od momentu narodzin, powodując zmętnienie rogówki. 

4. Choroby przewlekłe i metaboliczne

Niektóre przewlekłe schorzenia, takie jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze, mogą wpływać na zdrowie rogówki, powodując jej stopniowe zmętnienie. Choroby metaboliczne, takie jak mukopolisacharydozy, również mogą powodować nagromadzenie się nieprawidłowych substancji w tkankach oka, prowadząc do jej zmętnienia i pogorszenia widzenia. 

5. Stosowanie niektórych leków

Niektóre leki, szczególnie te stosowane miejscowo w leczeniu schorzeń oczu, mogą przyczyniać się do powstania bielma. Przykładem są krople do oczu zawierające proksymetakainę, silny środek znieczulający. Samodzielne używanie takich preparatów jest stanowczo odradzane, ponieważ skutki ich nadużywania mogą być trudne do odwrócenia i prowadzić do trwałego pogorszenia widzenia.

Objawy bielma na oku – jak je rozpoznać?

Rozpoznanie bielma na oku nie zawsze jest łatwe, zwłaszcza w początkowych stadiach. Objawy mogą różnić się w zależności od przyczyny i stopnia zaawansowania zmiany. Do najczęstszych symptomów należą:

• Zaburzenia widzenia, takie jak zamglony obraz, trudności w rozpoznawaniu kolorów czy problemy z widzeniem w słabym oświetleniu.
• Ból oka i uczucie dyskomfortu.
• Obecność wydzieliny.
• Łzawienie oka.
• Białawy nalot na powierzchni oka.
• Światłowstręt.

Czy bielmo na oczach zawsze prowadzi do ślepoty?

Nie, obecność bielma na oczach nie musi oznaczać ślepoty. Choć zmętnienie rogówki może znacząco ograniczać jakość widzenia, zwłaszcza gdy plama obejmuje centralny obszar pola widzenia, to jednak nie zawsze prowadzi do całkowitej utraty wzroku. Wiele zależy od rozmiaru i umiejscowienia zmętnienia oraz od tego, jak szybko pacjent zgłosi się po pomoc. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia w wielu przypadkach można zatrzymać postęp choroby.

Bielmo na oku – jak wygląda diagnoza?

Badanie wzroku u okulisty i rozpoznanie bielma zaczyna się od szczegółowego wywiadu z pacjentem oraz badania przedmiotowego w lampie szczelinowej. Lekarz sprawdza też ostrość wzroku i ciśnienie wewnątrzgałkowe, aby ocenić ogólny stan oka.

Coraz częściej stosuje się również nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak: OCT (tomografia optyczna), mikroskopia konfokalna, topografia rogówki oraz pachymetria, czyli pomiar grubości rogówki. Jeśli przyczyną bielma są infekcje, konieczne może być badanie mikrobiologiczne w celu identyfikacji drobnoustrojów i dobrania odpowiednich antybiotyków. W przypadku dziedzicznych schorzeń rogówki warto rozważyć badania genetyczne.

Bielmo na oku – leczenie

Leczenie bielma na oku zależy od przyczyny i stopnia zmętnienia rogówki. W przypadku, gdy zmętnienie jest wynikiem stanów zapalnych, stosuje się leczenie farmakologiczne. Antybiotyki, leki przeciwwirusowe i przeciwzapalne mogą być skuteczne w przypadku infekcji, które prowadzą do zmętnienia rogówki.

W ciężkich przypadkach, gdy rogówka ulega destrukcji, możliwe są przeszczepy rogówki lub błony owodniowej. Utrwalone zmętnienia, które znacząco pogarszają widzenie, często wymagają zabiegów takich jak keratektomia (laserowe lub mechaniczne usunięcie zmętniałych warstw) albo przeszczep rogówki (warstwowe przednie i tylne oraz drążące). U dzieci, zamiast przeszczepu, często zaleca się inne procedury, jak irydektomia optyczna.

Leczenie może trwać od kilku tygodni do kilku lat, zależnie od przyczyny, ciężkości stanu oraz podatności na nawroty. Skuteczne leczenie pozwala poprawić ostrość widzenia i zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak utrata wzroku czy nawet oka.

Czy można zapobiec bielmu na oku?

Zapobieganie powstawaniu bielma na oku nie zawsze jest możliwe, jednak istnieją działania, które mogą zredukować ryzyko:

• Ochrona oczu w miejscu pracy – osoby narażone na urazy mechaniczne lub kontakt z substancjami chemicznymi powinny stosować okulary ochronne oraz przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).
• Dbałość o higienę – regularne mycie rąk i unikanie dotykania oczu brudnymi dłońmi zmniejsza ryzyko infekcji, które mogą prowadzić do zmętnienia rogówki. 
• Stosowanie leków tylko pod nadzorem lekarza – niewłaściwe używanie kropli do oczu, zwłaszcza tych z proksymetakainą, może prowadzić do powstania bielma. 
• Regularne wizyty u okulisty – jest to szczególnie ważne, gdy masz problemy ze wzrokiem lub cierpisz na choroby przewlekłe.

Przeczytaj również nasz poradnik, jak dbać o oczy?

Czy bielmo na oku można wyleczyć całkowicie?

Tak, istnieje możliwość całkowitego wyleczenia bielma, ale jest to uzależnione od stadium choroby oraz szybkości podjęcia leczenia. Jeśli bielmo zostanie wcześnie zdiagnozowane, istnieją metody, które mogą znacząco zredukować jego widoczność, a w niektórych przypadkach całkowicie je usunąć. Dlatego kluczowe jest, aby nie zwlekać z wizytą u specjalisty, gdy pojawią się pierwsze objawy.

Czy bielmo na oku jest zaraźliwe?

Nie, bielmo nie jest chorobą zakaźną i nie można się nim zarazić przez kontakt z inną osobą. Samo bielmo to zmiana na rogówce, która najczęściej jest wynikiem stanu zapalnego, bliznowacenia lub innych uszkodzeń strukturalnych oka. Z tego powodu nie przenosi się z osoby na osobę. Jednak ważne jest zrozumienie, że pewne infekcje, które mogą prowadzić do powstania bielma, mogą być zaraźliwe. Na przykład, zapalenie rogówki wywołane przez wirusa opryszczki lub inne infekcje bakteryjne i wirusowe mogą się rozprzestrzeniać, zwłaszcza jeśli nie przestrzega się odpowiedniej higieny. 

 

Bibliografia:
https://www.wokularach.pl/blog/bielmo-na-oku-skad-sie-bierze
https://www.bezokularow.pl/poradnik/bielmo-na-oku-czym-jest-czy-mozna-je-leczyc
prof. dr hab. Zbigniew Zagórski, Nieprzejrzysta rogówka (bielmo rogówki, inne zaburzenia przezierności rogówki), 2014.
D. Robaei, S. Watson, Corneal blindness: a global problem [w:] Clinical & experimental ophthalmology, 2014.