WHO szacuje, że już ponad 250 milionów osób na świecie zmaga się z problemami ze wzrokiem. Gwałtowny postęp cyfryzacji, łatwy dostęp do urządzeń elektronicznych i styczność z nimi od najmłodszych lat sprawiają, że coraz więcej wad wzroku obserwuje się u dzieci. Aby rozpocząć prawidłową korekcję i zatrzymać postępowanie wady, w roli rodzica leży to aby rozpoznać, że występuje ona u jego pociechy. Jak zatem rozpoznać wadę wzroku u dziecka? Na co zwrócić uwagę? Dowiesz się więcej z tego artykułu. Sprawdź!

Wada wzroku u dziecka: jak ją rozpoznać?

Rozwój widzenia u dzieci rozpoczyna się już w momencie narodzin. Noworodek widzi jedynie czarny i biały kolor, nie rozpoznaje twarzy. Jego wzrok odpowiada wzrokowi dorosłego na poziomie zaledwie 10%. Dowiedz się więcej o tym, jak widzi niemowlę z innego naszego artykułu. Wzrok dziecka rozwija się każdego kolejnego dnia – pociecha zaczyna rozróżniać rysy twarzy, mimikę, kolory. Później w jej rozwoju pomagają grzechotki, układanki, książeczki. Proces ten trwa do 8. roku życia. Gdy przebiega prawidłowo, dziecko może swobodnie poznawać świat: a żadna wada wzroku prawdopodobnie mu nie dolega. 

Jeśli jednak jest inaczej, rodzic może zauważyć świadczące o tym sygnały. Najłatwiej rozpoznać wadę wzroku u dziecka na profilaktycznych badaniach kontrolnych u specjalisty. W warunkach domowych możesz zauważyć, że Twoje dziecko może mieć problem z widzeniem, jeśli np. ma trudności z rozpoznawaniem przedmiotów znajdujących się daleko. Pamiętaj jednak, że objawy wad wzroku mogą różnić się w zależności od wieku dziecka. 

Wada wzroku u 2 latka: jak rozpoznać?

U najmłodszych dzieci, w wieku zaledwie 2-3 lat rodzic może zauważyć problemy z refrakcją poprzez symptomy takie jak:

• częste potykanie się o przedmioty,
• niechęć do rysowania szlaczków, do kolorowanek i do prób pisania,
• częste skargi na zmęczenie podczas aktywności wzrokowych z bliska (np. zabawa puzzlami),
• skargi na swędzenie oczu i ból głowy,
• trudności w rozróżnianiu kształtów i kolorów.

Jak rozpoznać wadę wzroku u 4-5 latka?

Nieco inne mogą być objawy wad wzroku u dzieci w wieku 4 i 5 lat. Aby sprawdzić, czy Twoja pociecha ma wadę wzroku, możesz pobawić się z nią w poszukiwanie różnic na obrazkach. Dzieci z problemami z widzeniem mogą mieć trudności z rozpoznawaniem drobnych szczegółów, dlatego taka zabawa może pomóc w zaobserwowaniu ewentualnych nieprawidłowości. Inne niepokojące sygnały u najmłodszych w tym wieku to:

• problemy z koncentracją,
• problem z wyostrzaniem obrazu w trakcie przerzucania wzroku na przedmioty znajdujące się w bliskiej odległości,
• pochylanie głowy nad książeczkami,
• problemy z chodzeniem po schodach,
• przechylanie głowy w bok w trakcie oglądania czegoś. 

Jak rozpoznać wady wzroku u dzieci w wieku szkolnym?

Podobne objawy wad refrakcji można zaobserwować u dzieci w wieku szkolnym – u sześcio i siedmiolatków. Gdy dziecko:

• znacząco pochyla się nad zeszytami,
• mruży oczy,
• niechętnie podejmuje próby czytania i pisania,
• myli litery, szczególnie te, które pod względem graficznym są do siebie podobne (np. L i Ł, D i B), 
• gubi linie podczas czytania,
• linia jego pisma ucieka w górę lub w dół,
• zasłania jedno oko, 

to bardzo prawdopodobne, że ma problem ze wzrokiem. 

Jak zauważyć wady wzroku u nastolatka?

Wady wzroku występują również coraz częściej u nastolatków. Według niektórych statystyk, już ponad 50% uczniów szkół średnich ma problemy z widzeniem. Dzieci w tym wieku czasami mogą zdawać sobie sprawę z występującego u nich problemu, ale z różnych powodów nie zgłaszać tego rodzicom – np. ze względu na niechęć do okularów. Dowiedz się zatem, od ilu lat można nosić soczewki. Czasami nastolatki nie wspominają o problemach z widzeniem, ponieważ skupiają się na innych, ważniejszych dla nich w tym wieku sprawach. Może im się wydawać, że trudności ze wzrokiem nie są priorytetem i mogą poczekać. W takiej sytuacji to właśnie rola rodzica polega na zauważeniu możliwych sygnałów świadczących o problemach ze wzrokiem. Należą do nich:

• zaczerwienienie i częste pocieranie oczu,
• trudności z odczytaniem jakiegoś tekstu z daleka lub bliska, np. godzin odjazdu na przystankach autobusowych, 
• częste bóle głowy,
• szybkie męczenie się oczu,
• wszelkie tiki związane z narządem wzroku,
• skargi na suchość oczu,
• bóle oczu.

Co zrobić, gdy dziecko ma objawy wady wzroku?

Niezależnie od tego, w jakim wieku jest Twoje dziecko – gdy tylko zauważysz u niego objawy wady wzroku, powinieneś działać jak najszybciej. Najważniejsze jest to, aby udać się z nim na badanie wzroku u okulisty. Ten oceni, czy i jaka wada refrakcji występuje u dziecka, a następnie wdroży odpowiednią korekcję. Pamiętaj, że aby zatrzymać postępowanie wady, jej szybkie i właściwe rozpoznanie jest niezbędne. Jak już wspomnieliśmy, aby wada została rozpoznana na wczesnym etapie, warto odwiedzać specjalistę profilaktycznie. Zaleca się, aby kontrolować wzrok pociechy średnio raz w roku. U najmłodszych pierwszą kontrolę warto odbyć po ukończeniu 1. roku życia, a następnie, gdy dziecko skończy 2 lub 3 latka. 

Diagnostyka wad wzroku u dzieci

Specjalista oceni stan narządu wzroku u Twojego dziecka. Sprawdzi reakcje źrenic na światło, oceni ruchy gałek ocznych i symetrię ich ustawienia. Jeśli okaże się, że u pociechy występuje wada refrakcji, lekarz wyda zalecenia odnośnie sposobu korekcji i wypisze odpowiednią receptę. 

Rodzaje wad wzroku występujących u dzieci

To, jaka wada refrakcji może występować u Twojego dziecka zależy od wielu czynników, w tym genetycznych i środowiskowych. Szacuje się, że jedną z najczęściej występujących wad wzroku jest dalekowzroczność – według badań występuje ona u ponad 8% dzieci w wieku  6 lat i u około 3% dzieci od 9 do 14 roku życia. Dziecko może mieć również problem z krótkowzrocznością: charakterystyczne dla tej wady są trudności z odczytywaniem informacji na tablicy w szkole. Zdarza się, że u pociech objawia się również astygmatyzm – w takim przypadku dzieci mogą skarżyć się na podwójne widzenie lub pogorszenie zdolności widzenia przy słabym oświetleniu.

Poznaj również informacje na temat zeza u dziecka – poznaj jego objawy i leczenie.

 

M. E. Prost, E. Oleszczyńska-Prost, Okulistyka dziecięca. Kompendium dla lekarzy specjalizujących się w okulistyce i lekarzy innych specjalności, Wyd. Medical Education, 2024
https://www.bezokularow.pl/poradnik/wady-wzroku-u-dziecka
https://miopia.pl/co-rodzic-powinien-wiedziec-na-temat-nadwzrocznosci-u-dzieci/
https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/aktualnosci/332243,objawy-wad-wzroku-u-dzieci