Zapalenie spojówek to jedno z najczęściej występujących schorzeń okulistycznych. Szacuje się, że występuje u każdej dorosłej osoby co najmniej raz w życiu. Warto zatem znać jego objawy i przyczyny występowania – aby jak najszybciej je rozpoznać i rozpocząć proces leczenia. Sprawdź!

Co to jest zapalenie spojówek?

ICD-10: H10 – to kod chorobowy zapalenia spojówek. Schorzenie to jest stanem zapalnym spojówki – cienkiej błony, która pokrywa gałkę oczną i wyściela powieki od środka. Szacuje się, że średnio aż 30% chorych zgłaszających się do okulisty to pacjenci z zapaleniem spojówek. 

Jakie są przyczyny zapalenia spojówek?

Stany zapalne spojówki występują często, ponieważ błona ta jest narażona na bezpośredni kontakt z różnymi czynnikami zewnętrznymi, takimi jak kurz, alergeny, bakterie, wirusy czy zanieczyszczenia. Najczęstsze przyczyny zapalenia spojówek to:

– Wirusy

Stan zapalny spojówek może wystąpić w następstwie przebytego niedawno zapalenia górnych dróg oddechowych lub zapalenia ucha. Za wirusowe zapalenie spojówek często odpowiadają adenowirusy (którymi można zakazić się podczas przebywania w dużych skupiskach ludzi, np. w szkole czy w internacie). Zdarza się również, że są to wirusy opryszczki pospolitej lub półpaśca. 

– Bakterie

Inną możliwą przyczyną wystąpienia zapalenia spojówek są bakterie (gronkowce lub paciorkowce)  – jednak stan zapalny nimi spowodowany zdarza się rzadko, szacuje się, że bakterie odpowiadają zaledwie za 5% zakażeń. Bakteryjne zapalenie spojówek charakteryzuje się tym, że choroba najpierw gwałtownie rozwija się w jednym oku, a dopiero po upływie kilku dni atakuje drugie oko. Zdarza się również, że schorzenie ma przebieg łagodny i rozwija się powoli – gdy wywołane jest przez Enterobakterie lub bakterie Moraxella lacunata. 

– Zespół suchego oka

Do zapalenia spojówek może również prowadzić nieleczony zespół suchego oka. Zespół suchego oka to zaburzenia w produkcji filmu łzowego. Może wystąpić jako efekt uboczny brania niektórych leków, pojawia się również u kobiet w okresie menopauzy. 

– Alergie.

Stan zapalny spojówek rozwija się także wskutek reakcji alergicznej organizmu. Objawy występują po kontakcie z alergenem. Mogą być nim pyłki traw czy krzewów, ale również sierść zwierząt. 

Objawy zapalenia spojówek

W zależności od przyczyny zapalenia spojówek, występujące objawy mogą się od siebie różnić. Do najczęstszych sygnałów choroby należy:

– silne zaczerwienienie oczu,
– swędzenie,
– pieczenie, 
– nadmierne łzawienie,
– obrzęk powiek,
– lepka, surowicza wydzielina z oka,
– sklejanie się rzęs (zwłaszcza rano, po wstaniu),
– światłowstręt,
– uczucie ciała obcego w oku,
– zaburzenia widzenia.

W przypadku wirusowego zakażenia charakterystycznym objawem są nacieki w postaci licznych białych plamek, bakteryjnego – silny obrzęk powiek, który tworzy wrażenie ich opadania, spowodowanego zespołem suchego oka – silne podrażnienie i uczucie piasku pod powiekami, a w przypadku alergicznego zapalenia spojówek: alergiczny nieżyt nosa.  

Jak leczyć zapalenie spojówek?

Charakterystyczne objawy pomagają określić, jaki rodzaj zapalenia spojówek występuje u danego pacjenta – to istotne, ponieważ od tego zależy leczenie.

W przypadku zakażenia wirusowego stosuje się zazwyczaj przeciwwirusowe krople do oczu, które w swoim składzie zawierają gancyklowir. Lekarze zalecają również regularne nawilżanie oczu. Kuracja zazwyczaj trwa około dwóch tygodni.

Przy zapaleniach bakteryjnych często dochodzi do samowyleczenia, dzięki czemu okuliści często zalecają jedynie obserwację. Zdarza się jednak, że konieczne może być zastosowanie antybiotyku, który zwalczy infekcję (np. fluorochinolon). 

Jeśli przyczyną jest zespół suchego oka, zaleca się stosowanie kropli nawilżających lub preparatów typu sztuczne łzy w celu złagodzenia podrażnień. To, czy pacjent powinien stosować inne metody leczenia zapalenia spojówek zależy od występujących objawów i zaleceń lekarza. 

W przypadku alergicznego zapalenia spojówek ważne jest, aby ograniczyć kontakt z alergenem. W celu leczenia okulista może zalecić stosowanie kropli do oczu, które zawierają emedastynazynę lub epinastyzynę. Lekarze często decydują się również na przepisanie pacjentowi leków przeciwhistaminowych w kroplach lub doustnie, glikokortykosteroidów.

Zapalenie spojówek u dzieci

Leczenie zapalenia spojówek u dzieci zwykle odbywa się w podobny sposób jak u dorosłych, ponieważ zarówno objawy, jak i przyczyny są bardzo zbliżone. Należy jednak pamiętać, że w przypadku najmłodszych należy ze szczególną troską dbać o to, aby dziecko było pod stałą kontrolą lekarza, aby nie wystąpiły żadne możliwe powikłania, które mogą mieć wpływ na przyszły rozwój dziecka. Sprawdź, jak wygląda proces rozwoju widzenia u dziecka i dowiedz się, jak widzi niemowlak.

Powikłania zapalenia spojówek

Szczególnie niebezpieczne mogą być powikłania zapalenia spojówek u noworodków, ponieważ w skrajnych przypadkach zdarza się, że stan zapalny spojówek prowadzi do zmian w rogówce, które mogą powodować pogorszenie widzenia dziecka. 

Do powikłań, jakie mogą wystąpić u dorosłych również zalicza się powstawanie zmian w rogówce. Może wystąpić też zapalenie rogówki. Rzadziej, ale zdarza się również, że zapalenie spojówek prowadzi do zapalenia błony naczyniowej oka. Oznacza to, że choć czasami wydaje się, że zapalenie spojówek to niegroźna choroba – to w żadnym wypadku nie należy jej lekceważyć. 

Czy są domowe sposoby na zapalenie spojówek?

Jeśli na wizytę u specjalisty musisz poczekać, możesz spróbować łagodzenia objawów domowymi sposobami. Należą do nich:

– okłady z rumianku lub czarnej herbaty (torebki należy zaparzyć, a następnie schłodzić w lodówce),
– przemywanie powiek: w tym celu można użyć wacików kosmetycznych i naparu z rumianku lub świetlika,
– przemywanie oczu solą fizjologiczną.

Gdy wystąpi u Ciebie zapalenie spojówek, powinieneś też zrezygnować na ten czas z korzystania z soczewek kontaktowych. Pamiętaj, że domowe sposoby nie zastąpią profesjonalnej kontroli lekarza. 

Bibliografia:

1. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyspojowki/83224,zapalenie-spojowek-u-doroslych
2. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/oczy/78910,zapalenia-spojowek-u-dzieci
3. https://www.wokularach.pl/blog/zapalenie-spojowek-objawy-przyczyny-i-leczenie
4. H.S. Sandhu , M. Misiuk-Hojło, Zapalenie błony naczyniowej oka, Wyd.  Edra Urban & Partner, 2022