Mroczek centralny to ubytek w centralnym polu widzenia, którego objawem jest stopniowe pogarszanie się ostrości wzroku. Jest to charakterystyczny symptom niektórych chorób oczu, który często bywa lekceważony na wczesnym etapie. Jeśli pojawi się u Ciebie, powinieneś jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. To ważne, ponieważ wczesna diagnoza może zapobiec dalszemu pogarszaniu się wzroku i umożliwić bardziej skuteczne leczenie. Dowiedz się więcej, czym jest mroczek centralny i co może oznaczać.

Mroczek centralny – co to takiego?

Mroczek centralny to zaburzenie widzenia, które znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Objawia się jako plama w centralnej części obrazu, przypominająca punkt lub kropkę, co ogranicza pole widzenia w tym obszarze. Z tego powodu czynności takie jak rozpoznawanie twarzy, czytanie, pisanie, chodzenie po schodach czy nawet jedzenie mogą sprawiać trudność.

Należy jednak zaznaczyć, że mroczek centralny nie powoduje całkowitej utraty wzroku – widzenie peryferyjne pozostaje bez zmian. Osoba z tym zaburzeniem może nadal funkcjonować w miarę normalnie, jednak wykonywanie codziennych czynności wymaga od niej większego wysiłku i koncentracji.

Objawy mroczka centralnego

Czarna plama to już zaawansowana postać mroczka centralnego. Zanim się pojawi, pacjenci mogą zaobserwować jej objawy – i już wtedy podjąć pierwsze kroki w kierunku leczenia. Do pierwszych sygnałów, jakie mogą świadczyć o mroczku centralnym należy:

– Stopniowe pogarszanie się ostrości widzenia w centrum obrazu – początkowo pacjenci mogą zauważyć, że szczegóły widziane na wprost stają się mniej wyraźne. 
– Problemy z rozróżnianiem kolorów i osłabienie ich nasycenia – kolory w centralnym polu widzenia mogą wydawać się wyblakłe lub mniej intensywne, co jest oznaką zmian w obrębie plamki żółtej odpowiedzialnej za ostrość i jakość widzenia barw.
– Pojawienie się szarej, nieregularnej plamki w centralnym polu widzenia – ten objaw, choć często na początku jest zauważalny, może być oznaką dalszych problemów z widzeniem centralnym. To właśnie szara plamka w zaawansowanym stadium przekształca się w czarną plamę. 

Skąd bierze się mroczek centralny?

Mroczek centralny to problem, który rozwija się powoli i na początku bywa niezauważalny lub po prostu ignorowany przez pacjentów. Z czasem jednak może zajmować coraz większy obszar pola widzenia. Mroczek jednak sam w sobie nie jest chorobą, a objawem jakiegoś schorzenia okulistycznego. Do chorób, o których może świadczyć mroczek centralny należy:

1. Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD).

AMD to schorzenie siatkówki, w wyniku którego chory traci możliwość widzenia centralnego. Zazwyczaj dzieje się to w wyniku zanikania fotoreceptorów. Pogorszenie widzenia w wyniku zwyrodnienia plamki żółtej nie jest odwracalne, nie można również tego procesu zatrzymać – istnieje możliwość jedynie spowolnienia jego postępowania. Poza mroczkiem centralnym, do objawów AMD należą również trudności w rozpoznawaniu linii prostych. 

2. Jaskra.

Inną chorobą, której objawem może być mroczek centralny, jest jaskra. Jaskra to przewlekłe i postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego. Nieleczona prowadzi do jego zaniku. To poważne schorzenie, ponieważ nerw wzrokowy łączy siatkówkę oka z mózgiem. Do symptomów jaskry należą również bóle oka, widzenie kolorowych aureoli wokół źródeł światła i wzmożona wrażliwość na światło. Zazwyczaj przyczyną jej rozwoju jest wiek powyżej 60. roku życia, a także podwyższone ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. 

3. Neuropatia zapalna.

Neuropatia zapalna to niezwykle rzadko występująca grupa schorzeń obwodowego układu nerwowego. W trakcie przebiegu choroby może dojść do uszkodzenia nerwu wzrokowego, podobnie jak w przypadku jaskry. 

4. Retinopatia cukrzycowa. 

Retinopatia cukrzycowa to patologiczna zmiana w siatkówce oka – polega na jej uszkodzeniu w wyniku przewlekłego, zbyt wysokiego stężenia glukozy we krwi. Do objawów należy pogorszenie ostrości widzenia, występują również dolegliwości przypominające zespół suchego oka. Retinopatia to jedno z powikłań cukrzycy – szacuje się, że występuje praktycznie u 100% pacjentów w ciągu 15 lat od zdiagnozowania choroby. 

Zdarza się również, że mroczek centralny mylony jest z mroczkami przed oczami. Mroczki mogą występować jego jeden z objawów aury migrenowej. Bywa, że pojawiają się również w wyniku osłabienia organizmu lub silnego zmęczenia. Mroczki zazwyczaj mają postać plamek czy kropek, które są ruchome lub stałe: jednak z czasem ustępują. Mroczki nie powodują również obniżenia ostrości ani kontrastu widzenia. Mroczki zazwyczaj objawiają się w ten sposób:

Co zrobić, gdy pojawi się mroczek centralny?

Jeśli zauważysz u siebie objawy mogące świadczyć o rozwoju mroczka centralnego, może to oznaczać, że Twój organizm zmaga się z jedną z wymienionych wcześniej chorób. W takim przypadku warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem, aby rozpocząć odpowiednie leczenie dostosowane do konkretnej diagnozy, ponieważ każda z tych chorób wymaga innego podejścia. Nie należy czekać z wizytą u okulisty – ponieważ im wcześniej rozpoczniesz leczenie, tym większa będzie szansa na zatrzymanie objawów na wczesnym etapie lub na całkowity powrót do zdrowia. Podczas wizyty specjalista przeprowadzi badanie dna oka, test pola widzenia, USG, OCT oraz badanie VEP. 

Oprócz tych zaawansowanych badań istnieje także test diagnostyczny, który możesz wykonać samodzielnie w domu – test Amslera, służący do monitorowania stanu centralnej części siatkówki, czyli plamki. Możesz z łatwością znaleźć go w internecie, test Amslera dostępny jest do pobrania na stronie bezokularow.pl. 

Leczenie mroczka centralnego 

Gdy specjalista postawi diagnozę i wykryje, co jest przyczyną mroczka centralnego, rozpocznie odpowiednie leczenie. To, w jaki sposób będzie ono przebiegać zależy od rodzaju zdiagnozowanej choroby. Np. leczenie AMD polega na przyjmowaniu leków w postaci zastrzyków, a leczenie retinopatii cukrzycowej na przyjmowaniu odpowiednich leków, a w zaawansowanych przypadkach: przeprowadzeniu witrektomii oka.

Bibliografia:

M. W. Leitman, Diagnostyka i postępowanie w chorobach oczu. Kompendium, Wyd. Medyczne Górnicki, 2017
https://www.wokularach.pl/blog/mroczek-centralny-objawy-i-przyczyny
https://www.bezokularow.pl/poradnik/mroczek-centralny-zaburzenie-pola-widzenia
https://www.mp.pl/okulistyka/praktyka/schematy/131562,zaburzenia-pola-widzenia