Badanie ciśnienia w gałce ocznej to istotny element diagnostyki w okulistyce. Pomaga w wykrywaniu problemów związanych z nadciśnieniem w gałce ocznej. Warto zrozumieć, na czym dokładniej polega to badanie, kiedy je wykonywać i jakie są normy ciśnienia w gałce ocznej, aby świadomie dbać o zdrowie oczu.
 

Na czym polega badanie ciśnienia w gałce ocznej?

Badanie ciśnienia w gałce ocznej, zwane również tonometrią, to procedura diagnostyczna w okulistyce. Polega na mierzeniu siły, z jaką ciecz wodnista wewnątrz oka wywiera nacisk na ściany gałki ocznej. Ciśnienie wewnątrzgałkowe zależy od równowagi między produkcją a odpływem cieczy wodnistej w oku. Kiedy ciecz ta nie odpływa prawidłowo lub produkowana jest w nadmiarze, ciśnienie w oku rośnie. 
 

Jak wygląda badanie ciśnienia w oku?

Badanie ciśnienia w oku jest szybkie i nieinwazyjne. Przed rozpoczęciem badania, lekarz zwykle informuje pacjenta o przebiegu procedury i wyjaśnia, jak powinien się zachować. Badanie nie wymaga przygotowania ze strony pacjenta. Czasami jednak przed tonometrią kontaktową mogą być zastosowane krople znieczulające, aby zminimalizować ewentualny dyskomfort. 

Głównym celem jest precyzyjne zmierzenie siły, z jaką ciecz wypełniająca oko naciska na rogówkę. Aparat mierzący ciśnienie w oku (tonometr) wykorzystuje delikatny bodziec (np. strumień powietrza) do zbadania, jak łatwo można spłaszczyć powierzchnię oka. Urządzenie rejestruje, jak oko reaguje na bodziec, a na podstawie tych danych wylicza ciśnienie wewnątrzgałkowe. Wynik badania zostaje zapisany, a lekarz interpretuje otrzymane wartości.
 

Metody badania ciśnienia w gałce ocznej

Istnieje kilka metod wykonywania badania ciśnienia oka, które różnią się techniką, dokładnością oraz komfortem pacjenta:

• Tonometria aplanacyjna (Goldmanna) – uważana za najbardziej precyzyjną metodę pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego. Badanie przeprowadza się przy pomocy specjalnego urządzenia, które delikatnie dotyka powierzchni rogówki. Pomiar polega na tym, że sonda bada siłę niezbędną do spłaszczenia rogówki na określonym obszarze. Na tej podstawie kalkulowane jest ciśnienie wewnątrzgałkowe.
• Tonometria bezkontaktowa (powietrzna) – najpopularniejsza metoda, znana również jako „air puff”, stosowana zwłaszcza podczas rutynowych kontroli okulistycznych. Pomiar odbywa się za pomocą urządzenia emitującego krótki podmuch powietrza na powierzchnię rogówki.
• Tonometria impresyjna – starsza metoda pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego, obecnie rzadziej stosowana. W tej technice ciśnienie mierzy się za pomocą specjalnej sondy, która delikatnie wgniata rogówkę oka. Pomiar polega na ocenie głębokości wgniecenia w rogówce.
• Tonometrii dynamicznej – nowoczesna, zaawansowana metoda pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego, która jest mniej zależna od właściwości mechanicznych rogówki. opiera się na zasadzie dynamicznego pomiaru ciśnienia, z użyciem specjalistycznej sondy dopasowującej się do krzywizny rogówki, dzięki czemu wyniki są bardziej niezawodne.
   

Badanie ciśnienia w oku – czy boli?

Wielu pacjentów zastanawia się, czy badanie ciśnienia w oku boli. W rzeczywistości badanie jest bezbolesne. W przypadku tonometrii aplanacyjnej, która wymaga kontaktu urządzenia z rogówką, stosowane są krople znieczulające, dzięki czemu pacjent nie odczuwa bólu oka. Tonometria powietrzna również nie powoduje bólu, choć niektórzy pacjenci mogą poczuć lekki dyskomfort spowodowany strumieniem powietrza.

Kiedy warto wykonać badanie ciśnienia w oku?

Badanie ciśnienia w oku to jedno z podstawowych badań wzroku w okulistyce. Ze względu na to, że wiele problemów ze wzrokiem może rozwijać się początkowo bezobjawowo, regularne pomiary są ważne dla zachowania zdrowia oczu. Zaleca się, aby badanie ciśnienia w oku było wykonywane przynajmniej co 1-2 lata. Osoby należące do grupy podwyższonego ryzyka powinny to robić jeszcze częściej. Należą do niej osoby po 40. roku życia, osoby z rodzinną historią jaskry, pacjenci z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym oraz osoby stosujące długotrwale sterydy.

Dodatkowo, badanie to jest zalecane w przypadku odczuwania objawów, takich jak:

• Ból oka.
• Zaczerwienienie oczu.
• Zaburzenia widzenia.
• Częste bóle głowy.
   

Jakie jest prawidłowe ciśnienie w gałce ocznej?

Norma ciśnienia w gałce ocznej mieści się w przedziale od 10 do 21 mmHg. Wartość ta może się różnić w zależności od pory dnia oraz wieku pacjenta. Ciśnienie w oku jest regulowane przez równowagę pomiędzy produkcją a odpływem cieczy wodnistej w gałce ocznej. 

Kiedy ciśnienie w gałce ocznej przekracza wartość 21 mmHg, mówimy o nadciśnieniu ocznym. Osoby z takim stanem są bardziej narażone na rozwój jaskry. Natomiast, ciśnienie w gałce ocznej poniżej 10 mmHg, może wskazywać na stan zwany hipotonią oczną. Warto pamiętać, że ciśnienie poniżej normy również może prowadzić do uszkodzenia struktur oka i pogorszenia widzenia.
 

Nadciśnienie w gałce ocznej – objawy i zagrożenia

Jednym z największych problemów związanych z nadciśnieniem ocznym jest fakt, że stan ten często nie wywołuje żadnych wyraźnych objawów. To sprawia, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy z istnienia problemu, dopóki nie rozwiną się poważniejsze choroby oczu, takie jak jaskra. Dlatego regularne badanie ciśnienia w oku jest tak ważne. Długotrwałe nadciśnienie w oku może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego, a to z kolei może skutkować nieodwracalną utratą wzroku.

 

Jak obniżyć ciśnienie w gałce ocznej?

W przypadku zdiagnozowania nadciśnienia wewnątrzgałkowego, istnieje kilka metod leczenia, które pomagają w obniżeniu ciśnienia:

Farmakologiczne leczenie ciśnienia w oku

Najbardziej powszechnym sposobem leczenia podwyższonego ciśnienia w oku jest stosowanie kropli do oczu. Pomagają zmniejszyć ilość cieczy wodnistej produkowanej w oku lub poprawiają jej odpływ. Krople te są dostępne tylko na receptę i muszą być przepisane przez lekarza.

Zmiany stylu życia i domowe sposoby

Istnieje kilka naturalnych sposobów i zmian w stylu życia, które mogą pomóc w obniżeniu ciśnienia w gałce ocznej:

• Regularna aktywność fizyczna.
• Zdrowa dieta.
• Ograniczenie spożycia kofeiny.
• Odpowiednie nawodnienie organizmu.
• Unikanie palenia tytoniu.

Leczenie laserowe

Najczęściej stosowaną metodą laserową jest trabekuloplastyka laserowa (SLT lub ALT). Kierując światło lasera na tę strukturę, można usprawnić odpływ cieczy wodnistej, a to z kolei może prowadzić do obniżenia ciśnienia w oku. Terapia laserowa jest stosunkowo szybka i bezbolesna, a efekt może utrzymywać się przez kilka lat, choć nie u wszystkich pacjentów.

Zabiegi chirurgiczne

W skrajnych przypadkach, gdy farmakoterapia i laseroterapia nie przynoszą pożądanych rezultatów, konieczna może być interwencja chirurgiczna. Zabiegi te mają na celu stworzenie nowych dróg odpływu dla cieczy wodnistej. Do najczęściej stosowanych procedur chirurgicznych należą trabekulektomia oraz wszczepienie urządzeń odprowadzających. Oba zabiegi mogą znacząco obniżyć ciśnienie w gałce ocznej, jednak niosą ze sobą ryzyko powikłań i wymagają starannego monitorowania przez lekarza już po operacji.

Bibliografia:
https://www.bezokularow.pl/poradnik/badanie-cisnienia-w-galce-ocznej-dlaczego-warto-je-robic#jakwygl%C4%85da
American Academy of Ophthalmology, Eye Pressure Testing, 2022.
J. Bader, M. Zeppieri, S.J. Havens, Tonometry, 2023.
https://www.optometrists.org/general-practice-optometry/guide-to-eye-exams/why-is-eye-pressure-important/