Stres to nieodłączny element naszego życia, który wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. W natłoku codziennych obowiązków często nie zdajemy sobie sprawy, jak oddziałuje na różne aspekty naszego zdrowia, w tym także na wzrok. Czy stres może powodować problemy z widzeniem? Jak dokładnie działa mechanizm wpływu stresu na oczy? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.
Czym jest stres i jak wpływa na organizm?
Stres to naturalna reakcja organizmu na sytuacje, które wymagają większego wysiłku adaptacyjnego. W niewielkich dawkach stres może działać mobilizująco – pomaga nam skoncentrować się i efektywnie działać. Jednak długotrwały, chroniczny stres może mieć negatywne konsekwencje dla zdrowia. Istnieją dwa główne rodzaje stresu:
- Eustres – stres pozytywny, krótkotrwały, motywujący.
- Dystres – stres przewlekły, szkodliwy, prowadzący do przeciążenia organizmu.
Dlaczego przewlekły stres jest tak groźny dla oczu?
Przewlekły stres nie daje organizmowi szansy na regenerację. Ciągłe napięcie nerwowe i wysoki poziom hormonów stresu zakłócają naturalną równowagę w ciele. W przypadku oczu, konsekwencje mogą być zarówno krótkoterminowe (np. zmęczenie i suchość), jak i długoterminowe (np. rozwój jaskry, zwyrodnienie siatkówki). Nieleczony stres może również zwiększać ryzyko wystąpienia innych problemów zdrowotnych, takich jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, które dodatkowo negatywnie wpływają na wzrok.
Wpływ stresu na oczy – mechanizmy i objawy
Silny stres wpływa na oczy zarówno bezpośrednio, poprzez reakcje fizjologiczne, jak i pośrednio, powodując zmiany psychosomatyczne. Warto zwracać uwagę na objawy, gdyż mogą one być sygnałem, że organizm potrzebuje wsparcia w radzeniu sobie z napięciem. Oto kilka mechanizmów, które pokazują, jak stres wpływa na oczy:
- Rozszerzone źrenice – pod wpływem stresu źrenice automatycznie rozszerzają się, aby zwiększyć ilość światła wpadającego do oka. Pozwala to widzieć lepiej w warunkach zagrożenia. Jednak przy długotrwałym stresie to może prowadzić do zmęczenia oczu, fotofobii czy trudności z dostosowaniem wzroku do zmian w oświetleniu.
- Skurcz naczyń krwionośnych – jednym z głównych efektów stresu jest skurcz naczyń krwionośnych, który występuje w całym organizmie, w tym w mikrokrążeniu oczu. Utrudniony przepływ krwi oznacza, że siatkówka i nerw wzrokowy mogą otrzymywać mniej tlenu i składników odżywczych.
- Napięcie mięśni wokół oczu – stres często powoduje napięcie mięśni w okolicach twarzy, w tym mięśni okoruchowych, które odpowiadają za ruchy gałek ocznych. Nadmierne napięcie tych mięśni prowadzi do uczucia bólu w okolicy oczu, ich zmęczenia, a czasem do trudności z ostrością widzenia.
Problemy ze wzrokiem związane ze stresem
Liczne badania wskazują, że istnieje wyraźna zależność między napięciem wywołanym stresem a problemami ze wzrokiem. Poniżej szczegółowo omawiamy, jakie zmiany mogą zajść w układzie wzrokowym pod wpływem stresu:
Rozmazany obraz i problemy z akomodacją
Jednym z najczęstszych problemów wzrokowych związanych ze stresem jest niewyraźne widzenie obiektów, zarówno bliskich, jak i tych znajdujących się w oddali. Tego typu dolegliwości wynikają z nadmiernego napięcia mięśni rzęskowych, które są odpowiedzialne za akomodację oka – dostosowanie ostrości widzenia. W sytuacjach stresowych mięśnie te mogą pozostawać w stanie ciągłego skurczu, prowadząc do trudności w ostrym widzeniu.
Mroczki i błyski przed oczami
Stres wpływa negatywnie na funkcjonowanie układu krążenia. Zwężenie naczyń krwionośnych w siatkówce, może prowadzić do chwilowych zaburzeń widzenia, które mogą objawiać się jako mroczki (ciemne plamki) lub błyski świetlne. Tego typu objawy są zazwyczaj chwilowe, jednak ich częste występowanie może wskazywać na poważniejsze problemy. Dowiedz się więcej o mroczku centralnym.
Stres a zespół suchego oka
Innym efektem nadmiernego napięcia emocjonalnego jest zespół suchego oka. Wysoki poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu, może zakłócać produkcję łez i zmieniać ich skład. Łzy, które powinny nawilżać i chronić powierzchnię oka, stają się mniej skuteczne. Oczy zaczynają być suche, podrażnione, bardziej podatne na zaczerwienienia czy nawet infekcje.
Skurcze powiek (miokimia)
Mimowolne drgania powiek to kolejny częsty objaw stresu, który może być uciążliwy w codziennym funkcjonowaniu. Miokimia jest wynikiem nadmiernej aktywności nerwów kontrolujących mięśnie wokół oczu. Chociaż nie jest to groźne schorzenie, przewlekłe drgania powiek mogą powodować dyskomfort i zwiększać zmęczenie wzroku.
Wzrost ciśnienia śródgałkowego
Podwyższone ciśnienie wewnątrz gałki ocznej jest jednym z czynników ryzyka rozwoju jaskry. Jest to choroba, która rozwija się powoli i przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, jednak w zaawansowanych stadiach prowadzi najczęściej do nieodwracalnej utraty wzroku.
Pogorszenie wzroku a stres – jak sobie radzić?
Stres potrafi mocno namieszać w naszym życiu. Na szczęście istnieją skuteczne metody radzenia sobie zarówno ze stresem, jak i jego negatywnymi skutkami dla wzroku. Poznaj kilka sposobów, dzięki którym można zadbać o oczy i ogólne samopoczucie:
- Relaksacja i techniki oddechowe – stosowanie technik relaksacyjnych, takich jak medytacja, joga czy głębokie oddychanie, pomaga obniżyć poziom kortyzolu i zmniejszyć napięcie mięśni wokół oczu. Stosowane regularnie nie tylko wspierają zdrowie oczu, ale także poprawiają ogólne samopoczucie. Wystarczy kilka minut dziennie, aby zauważyć efekty.
- Ćwiczenia dla oczu – nasze oczy mogą ulegać przemęczeniu, zwłaszcza podczas długotrwałego stresu. Proste ćwiczenia wzrokowe, takie jak przenoszenie wzroku między bliskimi a dalekimi obiektami, pomagają rozluźnić mięśnie okoruchowe i poprawić ostrość widzenia.
- Higiena pracy przy komputerze – długotrwała praca przed komputerem może nasilać objawy stresu i zmęczenia oczu. Stosowanie zasady 20-20-20 (co 20 minut patrz na coś oddalonego o 20 stóp przez 20 sekund) pomoże odciążyć wzrok. Zadbaj także o odpowiednie oświetlenie biurka i ustaw ekran tak, aby znajdował się na wysokości Twoich oczu, około 50-70 cm od twarzy.
- Zdrowa dieta dla oczu – to, co jesz, ma ogromny wpływ na kondycję Twoich oczu. Dla wsparcia wzroku, zwłaszcza w sytuacjach stresowych, warto zadbać o dietę bogatą w witaminy A, C i E, luteinę oraz kwasy omega-3. Przeczytaj więcej na temat, witamin dla oczu.
- Wsparcie psychologiczne – jeśli stres utrzymuje się przez dłuższy czas i zaczyna negatywnie wpływać na różne aspekty życia, warto zwrócić się o pomoc do specjalisty. Konsultacja z psychologiem może pomóc w radzeniu sobie z trudnymi emocjami. Pamiętaj, że Twoje zdrowie psychiczne i fizyczne są ze sobą ściśle powiązane.
Oczy a stres – kiedy udać się do specjalisty?
Jeśli zauważasz u siebie takie objawy, jak pogorszenie ostrości widzenia, uczucie suchości w oczach, rozmazany obraz, błyski światła lub mroczki, warto potraktować je poważnie. Objawy te mogą być związane zarówno z nadmiernym napięciem psychicznym, jak i potencjalnymi chorobami oczu, które wymagają interwencji specjalisty.
Okulista przeprowadzi szczegółowe badania diagnostyczne. Mogą one obejmować pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, badanie dna oka, a także test na suchość oka. Nie należy bagatelizować długotrwałych problemów ze wzrokiem, nawet jeśli podejrzewasz, że ich przyczyną jest stres. Przewlekłe napięcie może nawet przyczynić się do rozwoju lub zaostrzenia schorzeń oczu, takich jak jaskra czy zwyrodnienie plamki żółtej.
Bibliografia:
https://www.wokularach.pl/blog/wplyw-stresu-na-wzrok
https://www.bezokularow.pl/poradnik/jak-stres-wplywa-na-oczy
T. Masuda, M. Shimazawa, H. Hara, Retinal Diseases Associated with Oxidative Stress and the Effects of a Free Radical Scavenger (Edaravone), Oxidative medicine and cellular longevity, 2017.
https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/anxiety-stress-dry-eye-glaucoma-iop
